ميرزا شمس بخارايى

181

تاريخ بخارا ، خوقند و كاشغر ، بخارايى

ايران ، يادبودى از هند مركزى و زندگى روبرت لرد كلايو نيز مىباشد . او سرانجام در 30 مه 1832 م ، زندگى را بدرود گفت . كتاب تاريخ ايران سرجان مالكوم را براى نخستين بار ميرزا اسماعيل حيرت ساكن هندوستان در 1287 ه . ق / 1870 م ، به فارسى برگردانيد و توسط حكومت انگليسى هند نيز چاپ و منتشر شد . به اختصار از مقدّمهء تاريخ سرجان مالكوم / يك - سى . 111 / 1 - نام ابو الغازى عبد الرّحيم بود و رحيم خان او را به تخت حكمرانى رسانيد . سرجان مالكوم كه بيشترين بهره را در كتاب خود از تاريخ مير يوسف على برده است ، از « ابو الغازى » به نام « عبد الغازى خان خواجه زاده » ياد مىكند و دربارهء وى چنين مىنويسد : « عبد الغازى خان پسر خواجه عبد الرّحيم چاكبويى است . اين لفظ به معنى جامهء كهنه است . اشاره به اينكه پدرش هر جا جامهء كهنه مىيافته است ، مىشسته و اصلاح مىكرده است يا خود مىپوشيده است و يا به فقرا مىداده است . همو گويد : « چون رحيم بيك بر قبايل خوارزم غلبه كرد پسر كوچك سيّد عبد الرّحيم را پادشاه ايشان قرار داد ؛ امّا چون رحيم بيك مرد ، آن پسر را كشتند » . تاريخ ايران ، ج 1 / 455 . 111 / 8 - يفرمف نام افسرى روسى است كه در سال 1774 م ، به دست قرقزان اسير و در بخارا فروخته شد و در 1782 م ، از طريق هندوستان و انگلستان به روسيه بازگشت . او يادداشتهاى سفر خود را به نام « ده سال سرگردانى » جمع‌آورى كرد . گزيدهء مقالات تحقيقى بارتولد / 37 ؛ او در يادداشتهاى خود اطلاعات جالبى در مورد بازرگانى ميان بخارا و هندوستان ارائه كرده كه اين داد و ستد در روزگار وى از راه كوههاى عنبر سر صورت مىگرفته است . استخراج مواد معدنى در آسياى ميانه / 41 .